Wyrażenie to ostatnio bardzo często pada w mediach – nie bez przyczyny. Coraz więcej osób wie, że od ruchów perystaltycznych zależy komfort naszego organizmu – komfort bez wzdęć i niestrawności. Co to właściwie jest „perystaltyka” i jaki ma ona związek z zaleganiem pokarmu w jelitach?
Pojęcie „perystaltyka jelit” to jeden z tych obcych i niezrozumiałych terminów, których w medycynie pełno.
Pod nazwą tą kryją się czynności ruchowe (skurcze) układu pokarmowego, dzięki którym spożyte pożywienie przesuwa się od jamy ustnej do odbytnicy. Niekiedy określenie to zawęża się do jednego odcinka systemu trawiennego – jelit.
W trakcie tej wędrówki pokarm zostaje rozkładany na czynniki pierwsze. Niestrawione resztki są wydalane. Takie jest założenie idealne… A realne?
Praktyka często pokazuje, że tak być nie musi. Co zazwyczaj dzieje się w jelitach? Zalegają w nich niestrawione resztki, które po czasie… zaczynają gnić, co prowadzi do zatrucia organizmu. Skutek? Wzdęcia, niestrawność i inne problemy objawiające się bólem bądź dyskomfortem.
Jedz co trzeba i jak trzeba, a unikniesz problemów z zaleganiem pokarmu w jelitach. Tak można streścić receptę na zbyt wolne tempo ruchów perystaltycznych, od których zależy częstotliwość wypróżniania się.
Wypełnisz żołądek, a jelita się odezwą
Sygnał z żołądka do jelit, który pobudza perystaltykę, oznacza obecność pokarmu w żołądku. Co spowalnia w takim razie ruchy jelit? Impuls, który informuje o nadmiarze treści w jelicie. Istnieje również odruch jelitowo-jelitowy, który zmniejsza aktywność ruchową jelita i świadczy o jego nadmiernym (a nawet niebezpiecznym) rozciągnięciu.
Ruchy mogą być regulowane przez nerw błędny i hormony. Produkowana przez żołądek i dwunastnicę gastryna przyspiesza omawiane ruchy, natomiast wydzielana przez dwunastnicę i jelito cienkie sektyna hamuje je.
W jelicie grubym poza ruchami segmentowymi i perystaltycznymi zachodzą jeszcze skurcze propulsywne (przyciągające) i masowe. Te pierwsze biegną w obu kierunkach (do i z odbytu). Te drugie występują tuż przed defekacją i zapewniają transport kału do odbytnicy w mniej niż 30 sekund.
Więcej błonnika
Nie ulega wątpliwości, że na częstotliwość i intensywność ruchów perystaltycznych ma wpływ dieta. Błędy żywieniowe (m.in. nieregularne jedzenie, zbyt szybkie spożywanie, łykanie niepogryzionych, dużych kawałków, picie za małej ilości wody) i niedobór błonnika (zbyt mała ilość warzyw, owoców, produktów z pełnego ziarna, np. kasz, ciemnego pieczywa, dzikiego ryżu, makaronu z razowej mąki, płatków owsianych, otrąb spożywczych) sprzyjają zaparciom.
Ruszaj się!
Regularnemu wypróżnianiu na pewno nie sprzyjają również: siedzący tryb życia, unikanie aktywności fizycznej, zaburzony zegar biologiczny (praca w nocy, odpoczynek w dzień), nadmierny stres i stany emocjonalne (wynikające z różnych, nawet prozaicznych czynników, np. częstej zmiany miejsca pobytu).
Tego unikaj
Pracę jelit spowalniają także niektóre pokarmy i wybrane leki. Jeśli borykasz się z zaparciami, musisz wystrzegać się:
- białego pieczywa (i generalnie białej mąki oraz mąki ziemniaczanej);
- produktów o lepkiej konsystencji, np. budyniu, kisielu, kleiku, kaszki manny;
- białego ryżu;
- produktów z dużą zawartością soli (chipsów, konserw, frytek);
- produktów mącznych (woda i mąka tworzą papkę zatykającą jelita);
- ciężkostrawnych potraw;
- nadmiaru tłuszczów zwierzęcych (zwłaszcza fast foodów);
- rafinowanych węglowodanów;
- czekolady, ciastek z kremem;
- kakao;
- sera topionego;
- mocnej czarnej herbaty;
- czerwonego wina;
- borówek;
- zimnych pokarmów (wskazane są natomiast ciepłe, ponieważ pozytywnie oddziałują na impulsy motoryczne jelit);
- medykamentów zwalczających nieżyt przewodu pokarmowego (zamiast faszerować się środkami na przeczyszczenie, które rozleniwiają jelita i zubożają ich florę bakteryjną, lepiej zmienić sposób odżywiania, co przyniesie wiele pozytywnych skutków związanych nie tylko z funkcjonowaniem systemu trawiennego);
- leków przeciwbólowych, antybiotyków, kodeiny.
Spowolnione ruchy perystaltyczne mogą być również problemem dla osób cierpiących na zaburzenia hormonalne i neurologiczne.
Teraz już wiesz, jaki związek z zaparciami, sprawnym działaniem układu pokarmowego i wydalniczego mają ruchy perystaltyczne? Zamień wiedzę na działanie i pomóż jelitom.
*****
Co to są ruchy perystaltyczne? Ostatnio tak często się o nich mówi… Dowiedz się, jak pomóc Twoim jelitom, by pozbyć się zaparć, wzdęć i niestrawności.
Tagi: Błonnik, błonnik w diecie, jelita, trawienie, zawartość błonnika